Tom Dommisse

Tom Dommisse

Events, dear boy…. Events. Over het tragische in een politiek van gebeurtenissen

Waar: Zaal 3
Tijd: 23.15 – 24.00 uur

Events, dear boy…. Events. Over het tragische in een politiek van gebeurtenissen is de titel van de lezing die filosoof Tom Dommisse tijdens de Nacht geeft.

Sinds het historische speelkwartier na de val van de muur beleefde de politieke filosofie na 9-11 een dramatische ‘terugkeer van de Geschiedenis’. Politieke emoties, retoriek en besluitvaardig handelen verdrongen het bestuurlijk regelen, de arena werd theatraler; het ging weer over hoe greep te krijgen op onvoorzienbare gebeurtenissen, over grenzen aan de maakbaarheid; over een andere verbeelding aan de macht en over een nieuwe stijl van politieke omgang met tragische ambiguïteit.
Deze lezing betreft de plaats van theater en tragiek in deze ‘politics of events’. Een zoektocht naar de esthetisch-theatrale aspecten van politiek: over achtergronden en actualiteit van de politieke dimensie van tragedies en over de betekenis van theater binnen de huidige constellatie van politieke krachten.

Vanuit filosofische vragen over de macht van de verbeelding, de kracht van de rede en de verbeelding van macht presenteert Dommisse enkele stadia in het denken over de tragedie; een geschiedenis die hij wil lezen als leerproces van de relaties tussen theater en politiek. Een drieluik.
Op het linkerpaneel het erfgoed van de ‘klassieke’ tragedies, die al 2500 jaar framen in twee zeer verschillende benaderingen, waarbij een filosofische visie vaak in conflict komt met een culturalistisch-politieke lezing.
Het rechterpaneel is voor Shakespeare’s ‘moderne’ tragedies, waarin de macht van de verbeelding is ingezet als theatraal-tragische verbeelding van macht. Toneel als complex-ambiguë ideologische legitimatie in times out of joint. Een radicaal politieke lezing van Hamlet leert ons iets over leven met onzekere grenzen, over de soevereiniteit en het drama van de beslissing, de omgang met eindigheid en gevaarlijke verleiding van zuiverheid.
Tenslotte zien we op het middenpaneel de contemporaine vorm van tragiek, als de inbreuk in de deconstructieve dynamiek van de huidige globalisering, waarin alle maatgevende (klassieke en moderne) kosmologische kaders hun oriënterende vorm verloren hebben. In deze «liquid modernity» ontsluit de vraag ‘hoe te leven in een time-in-between?’ een ervaring van tragiek die ons iets leert over de kwetsbare kracht in alles wat vergankelijk is, broos is, zich traag door ons heen voltrekt.
Het thema van ontvankelijkheid of response van het denken jegens een gebeurtenis, «événement» of «Ereigniss» speelt een belangrijke rol bij veel continentale filosofen: van Carl Schmitt en Heidegger tot Adorno en Badiou, van Levinas tot Derrida en Zizek. Geïnspireerd door deze denkers zal ik aantonen hoe de macht van de creatieve verbeelding onmisbaar is voor een politics of events in deze instabiele ‘time in between’. En hoe theater, dat de ontvankelijkheid voor het onvoorspelbare verbeeldt, ons, net als ten tijde van Aischylos en Shakespeare, de complexiteit kan tonen van handelen in een nieuwe tijd waarin de spoken van oude onafgedane zaken niet kunnen verdwijnen.

Kort bio

Tom Dommisse (1958) is filosoof, doceert muziekesthetica en cultuurfilosofie aan het Koninklijk Conservatorium en redacteur bij literatuurfestival Writers Unlimited. Sinds zijn tijd als universitair onderzoeker werkt hij in grensgebieden van de filosofie, waar deze raakt aan de literatuur, theater en politiek. Hij publiceerde over thema’s uit de esthetica, metafysica, politieke filosofie en rechtsfilosofie, vanuit denkers als Kant, Hegel, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger en vooral differentiedenkers als Adorno, Derrida, Rorty, Lyotard, Ranciere. Hij houdt zich al lange tijd intensief bezig met het werk van Thomas Mann, Pasolini en Dostojewski, en koestert een ongeneeslijke passie voor Shakespeare. Met STET English Theatre organiseerde Tom in 2016 een theaterfestival Shakespeare and Just War, waarbij topjuristen en diplomaten uit de internationale juridische instituties in Den Haag zich bogen over vragen rond oorlog, recht en vrede in het werk van deze toneelmagiër. In 2018 krijgt dit evenement een vervolg in Cry Havoc; Shakespeare on War Traumas, waarin US-veteranen hun visie geven op ‘theatre in place of war’.

Tom Dommisse
Naar programma Naar timetable