Nacht van de filosofie

De jubileumeditie van de Haagse Nacht van de Filosofie vindt dit jaar volledig online plaats, op zaterdag 17 april. Het thema is ‘De natuur was hier’. We stellen een interessant programma samen waarin we ook online aan natuurbeleving doen.

Nacht van de Filosofie 2021

Soorten sterven uit, de grond verdroogt, bossen staan in brand. Dankzij de mens, die de natuur wilde bedwingen, verdwijnt de natuur in een rap tempo. Filosofen noemen het tijdperk waarin we leven het Antropoceen, omdat de mens overal op, om en in de aarde zijn sporen heeft achtergelaten. De menselijke soort, zelf deel van de natuur, overwoekert de aarde. Dat biedt natuurlijk volop stof tot nadenken!

*EXTRA* Masterstudenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam schreven een essay voor het vak ‘public philosophy’ bij docenten Marli Huijer en Daan Roovers. Verspreid over de Nacht dragen zij hun essay voor. 

Timetable
16.00 uur Bibi Dumon Tak
17.00 uur De Jonge Denkers
18.00 uur Pauze
19.00 uur Esther Kokmeijer
19.45 uur Martin Drenthen
20.50 uur Ap Verheggen
21.20 uur Eva Meijer


Programma

16.00 uur Bibi Dumon Tak is een gelauwerde kinderboekenschrijfster. Dit jaar schrijft zij het jeugdfilosofieboek voor de Maand van de Filosofie De eik was hier.
In de middenberm van de A58 bij Ulvenhout staat een zomereik. Hij staat er al 180 jaar en is misschien wel de bekendste boom van Nederland. Liefkozend wordt hij de ‘troeteleik’ genoemd en in 2018 werd hij verkozen tot boom van het jaar. Ooit stond de eik op een landgoed, tot de A58 werd aangelegd. Nu razen er dagelijks duizenden auto’s langs hem heen. En het worden er steeds meer. Daarom moet de eik wijken voor extra asfalt. Wat dat betekent vertelt de eik aan zijn beste vriend de gaai die hem dagelijks bezoekt.

Bibi Dumon Tak leest voor uithaar boek en gaat onder leiding van Marianne Scheeper (Filosoferen in de klas) in gesprek met enkele kinderen.


17.00 uur De Jonge Denkers. Hoe moeten we ons verhouden tot de natuur? Tientallen scholieren van diverse middelbare scholen schreven voor de jaarlijkse Jonge Denkers wedstrijd een column hierover. Zes winnaars dragen hun column voor.

Bodhi Vismale (Melanchton Bergschenhoek): “Waar komt de onbedwingbare drang vandaan om onze eigen omgeving te scheppen? Misschien verkeren wij ons zelfs in strijd mét de natuur, als een puber die zich hopeloos afzet tegen zijn ouders, wanhopig om zijn eigen identiteit te creëren.”

Jenny van Rijn (Melanchton Schiebroek): “Tegenstanders van genetisch modificeren zeggen dat de mens niet aan de natuur mag sleutelen. Is dit echt zo ethisch onverantwoord?”

Kalina Kas (Het 4e Gymnasium, Amsterdam): “Willen we ons redden uit de pandemie en de klimaatverandering stoppen, dan moeten we onszelf niet meer buiten de natuur beschouwen.”

Liselot Fetter (Gymnasium Haganum, Den Haag): “We zitten in een bubbel die ons beschermt tegen de onvoorspelbaarheid van de natuur. Dus: kom uit je bubbel!”

Robin van Gelooven (Gymnasium Novum, Voorburg): “Hoezo zouden wij als mens eigenlijk het recht hebben te beslissen en handelen over iets dat zoveel groter is dan wij?”

Tibor Jaasma (St. Bonifatiuscollege, Utrecht): “Naast wetenschap helpt kunst de mensheid ook verder: de wereld te verklaren op basis van ons duiden is net zo waardevol als verklaringen op basis van verstand.”

*PAUZE*

19.00 uur Esther Kokmeijer is beeldend kunstenaar. Hoe ontstaan landschappen? Welke rol speelt de mens daarin? En hoe beïnvloedt de natuur op haar beurt weer de mens? Met die grote vragen houdt kunstenaar Esther Kokmeijer zich bezig. Ze maakt lange zwerftochten over onze planeet, en tijdens de Nacht van de Filosofie vertelt ze over haar bezoek aan Antarctica en het project dat ze daarna startte.


19.30 uur Martin Drenthen is milieufilosoof aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij vertelt over zijn onderzoek naar manieren voor de mens om met de wilde natuur samen te leven. Hoe ga je om met een roofdier dat zich niet aan onze regels houdt? De terugkeer van de wolf in Nederland plaatst ons voor dit dilemma. De wolf banjert door ons landschap en verschalkt af en toe een schaap. We moeten als mens niet streven naar meer beheersing van de natuur volgens Drenthen maar ons realiseren dat mens en natuur geen gescheiden werelden zijn maar deel uitmaken van één en hetzelfde. De wolf wijst ons hierop. De wolf is een politiek dier volgens Drenthen.


20.30 uur Ap Verheggen is een beeldend kunstenaar met een grote droom: water maken in de woestijn.  Dat lijkt onmogelijk, maar niet voor Verheggen. Hij ontwikkelde het project The Sunglacier en deed een succesvolle proef in Mali in samenwerking met Defensie. Met zijn uitvindingen wil hij laten zien dat je vanuit creativiteit en innovatie tot oplossingen kan komen voor klimaatverandering. Met zijn revolutionaire ‘art-meets-science’ projecten wil Verheggen een positieve impuls afgeven over de toekomst. Sunglacier toont de potentie om met zonne-energie zoetwater te oogsten uit lucht.


21.00 uur Eva Meijer is filosoof en schrijver. Haar filosofische werk gaat vooral over taal (inclusief stilte) en sociale rechtvaardigheid, waarin ze een belangrijke plek inruimt voor de politieke stem van dieren. Dit jaar schrijft ze het essay voor de Maand van de Filosofie Vuurduin, aantekeningen bij een wereld die verdwijnt.

De natuur verdwijnt. Diersoorten sterven uit, ecosystemen gaan eraan, de permafrost smelt, onze winters worden herfst. Maar wat is de natuur eigenlijk? En is het denken over een natuur die losstaat van de mens niet juist de oorzaak van veel van onze problemen, zoals de klimaatcrisis en de coronapandemie?
In het essay gaat Eva Meijer een week naar Vlieland. Het ecosysteem van de Wadden staat onder druk, maar er liggen ook delen van haar eigen geschiedenis op het eiland, tijd die nooit meer terugkomt. Met behulp van schrijvers, filosofen, kunstenaars en hond Doris gaat Meijer op zoek naar wat er nu precies verdwijnt en wat we ertegenover kunnen zetten.

Na haar lezing wordt Eva Meijer geïnterviewd door Marli Huijer, filosoof & hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, tevens voorzitter van de Stichting Maand van de Filosofie.

Kaarten kosten € 16,50. De link naar de livestream krijg je in de bevestiging van je bestelling op het mailadres dat je invult bij het kopen van je ticket. De link blijft drie weken actief, dus ook als je zaterdag 17 april niet (de hele dag) kan is er nog voldoende tijd om de lezingen en gesprekken op je gemak terug te kijken.