Middag van de Stoïcijnse Levenskunst
zondagmiddag 19 april 2026
Net als in de Maand van de Filosofie stond deze middag het thema ‘Ken Onszelve’ centraal. Drie sprekers namen ons aan de hand van dit thema mee in hun wereld van het Stoïcisme en hoe het Stoïcisme zowel hun intellectuele als praktische denken vormgeeft. Wie is het zelf, wat is de betekenis van het zelf, waarom hadden de stoïcijnen het over het zelf en waarom is dat gedachtegoed zoveel jaar later nog steeds relevant? Waar filosofie soms taai en abstract kan zijn, is de afdronk van deze middag dat het Stoïcisme juist handvatten biedt voor handelen en zingeving, zonder te hoeven vervallen in oneliners die de lading niet dekken.
Allereerst neemt Dennis de Gruijter ons via de Griekse goden, mythen en wijsheiden mee naar het ontstaan van Stoïcisme, en hoe dat innerlijke onrust kan verklaren. Volgens de Stoïcijnen is het onze de taak om de ziel te laten groeien. En dat is door alle afleiding van het alledaagse niet altijd even makkelijk. Soms voelen we intuïtief aan dat er iets niet in de haak is, of hebben we het gevoel dat we ‘- ergens niet thuishoren. We ervaren de wereld als iets waar we mee verbonden zijn maar toch los van staan – dat zijn ‘bad vibes’. Het Stoïcisme leert ons om onszelf als onderdeel van het grotere geheel te zien. Het geheel doet wat het wil, en de onderdelen hebben zich hiernaar te voegen. Door dit te accepteren en onze plaats te kennen in dit grotere geheel, kunnen we onszelf kennen. En dat leidt in ultimo tot ‘good vibes’.
Vervolgens gaat Simone Blüm in op de vraag wat Stoïcisme voor ons dagelijks leven betekent aan de hand van de deugden moed, wijsheid, rechtvaardigheid en gematigdheid. De opdracht van het Stoïcisme is om te leven met rede en deugd, met zorg voor het grotere geheel. Zelfkennis is het vermogen om indrukken te onderzoeken, waartoe het publiek tot drie keer toe actief wordt uitgedaagd. Een belangrijke les voor deze reflectie: geloof niet alles wat je denkt. Het Stoïcisme biedt in het bijzonder een nuttig handvat voor vrouwen, van wie vaak bepaald gedrag wordt verlangd. Niet het handelen naar wat je is aangeleerd, maar het handelen naar wat juist is vanuit innerlijk gezag geeft vrijheid. Samengevat: je kunt pas bijdragen aan het grotere geheel als je weet wie je bent.
Tot slot licht Remco Liu-van Dorp toe waarom hij het Stoïcisme als ‘worstelfilosofie’ ziet. De mens worstelt echter niet met het externe, met een vijand, maar met zichzelf. De centrale zoektocht binnen het Stoïcisme gaat over wat wel en niet binnen je macht licht. Omdat zelfkennis begint bij weerstand, kun je juist door weerstand je ziel oefenen en een beter mens worden. Dit komt bij uitstek terug in het alledaags: in het verkeer, de invloed van je keuzes op je gezondheid, hoe je invulling geeft aan je baan… Ook in het Taoïsme is de worsteling het uitgangspunt, met als verschil dat er anders naar weerstand wordt gekeken. Simpel gezegd is het Stoïcisme de ‘weg van de weerstand’, terwijl het Taoïsme uitgaat van ‘weg met de weerstand’. Zo liggen deze stromingen op een interessante manier in elkaars verlengde.
Alle sprekers mengen zich actief in het (online) publieke debat en schrijven met regelmaat artikelen, geven lezingen, organiseren (netwerk)bijeenkomsten en ga zo maar door. Van harte aanbevolen voor alle Stoïcijnen in spe alsook de doorgewinterde Stoïcijnen!
Bio’s
Dennis de Gruijter is filosoof, schrijver, podcaster en Stoïcijns coach. Hij is oprichter van De Stoïcijnse School, een plek waar kennis en kunde over de klassieke ‘zorg voor de ziel’ en de Stoïcijnse filosofie als een manier van leven bijeenkomen en toegankelijk worden gemaakt voor een hedendaags publiek. Als coach helpt hij professionals en organisaties bij het Stoïcijns aanpakken van problemen en uitdagingen. In 2025 verscheen zijn inleiding op het klassieke Stoïcijnse denken.
Remco Liu-van Dorp is filosoof en doceert het combineren van de stoïcijnse en daoïstische filosofie aan de Internationale School Voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden. Hij schrijft blogs op zijn website wijsheidinjou.nl. Verder werkt hij als organisatiefilosoof bij Gemeente Rotterdam.
Simone Blüm is oprichter van Stoicisters, een platform dat het Stoïcisme benadert vanuit een vrouwelijk perspectief en waar vrouwen ervaringen delen en samen leren, denken en oefenen. Ze werkt aan een boek over dit thema en publiceert regelmatig essays op stoicisters.substack.com.
Meer over Dennis de Gruijter
Lees ook het boek van Dennis de Gruijter en Michiel Buis De stoïcijnse school.
Titel: De stoïcijnse school (2025)
Auteur: Dennis de Gruijter, Michiel Buis
Uitgever: Noordboek
ISBN 9789464713718, €29,90
Mocht je geïnteresseerd zijn geraakt in dit boek en je wilt het kopen, koop het dan via bovenstaande link. Een deel van de opbrengst gaat dan naar ons en met je aankoop ondersteun je dus ons werk. Dank je wel!
Over de auteur · Jara Verkleij studeerde filosofie en economie in Rotterdam en Londen en werkt aan Europees beleid bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Haar favoriete filosofen zijn Butler, Zizek en Foucault.